THUNUNNA (MUMBAITUISUNSUO CENTENARY ISSUE)
Posted on | February 8, 2010 | No Comments
Stephan C. Hmar
Mumbai Tuisunsuo Centenary Issue-a article ziek ve theia ka hei um hi ka lawm ngawt el. Ieng thu’m ka ziek ding tiin kan ngaituo nasa khawp el a. Ei chanchin tha-in kum 100 a tling kum a ni bawk a, Pathien thu ka hriet ang tawk tawk ziek ve el dingin ka lungril ki khat chu an puocha a. Chuong lai chun, ka chang bawkân theilo thiem inchukna tieng ziek dingin ka lungril ki dangin a mi mawr ten bawk. Ka lungril ki hni inbuk tawn-inbuk tawn hai chu ka ngaichang ve ve a. A tawpa thiem Inchukna tieng ki chun ka lungril pumhlum a buk tlu ta a. Thiem Inchukna thu hril baka Pathien thu lem iem a um chuong a, ka ti ta lem a.
Thiemna an sang taluo ta lei hin, ei khawvel hi changkangna tieng hriet hman lo khawpin an thang hrat a; nakie huna la hung tlung ding anga ei hisap-hai khawm zing-in-zanin ei intuokpui zut zut zing ta a. Futurologist Margaret Mead lem chun, zingah ti khawm hi a um tak tak thei ta nawh. La hung um dinga ei ngai hai khawm, an hung um nghal pei a. Hmatieng thil dinga ei ngai hai hi, tuta huna hin a hung puok dar lem an tah a ti thuoi el a nih. Naupang inthang nuom taluo, a thuomhnaw hak hlui hman mang lova, intar san zung zung ang deu hi ni ta veng a tih. Naupang inthang hrat taluo khawm, a nu-le-pa’n thuomhnaw thar man ding an gorom zing naw chun thil nghawk um le inzakum a tling phak hlak a. Chuong ang bawkin, thiemna khawvel inthang duok duok hi, muolpho lo le inzak lova ei inchalrempui pei theina dingin ieng hi’m ei gorom vieu tul a ta? Thiemna bawk naw hi chu candidate a tling phak an um ngai nawh. Alvin Toffler, Fortune magazine editor lo ni hlak lem chun, ei thiemna ngairuotna le varna hmang thiem khawpa ei insingsa naw chun, a pawizie hling tuorin ei la tuor ding a ni, a la hei ti nawk deu deu.
Ei chanchain tha’n kum 100 hmel a hei hmu hi lawm a um a. Lawma ei insep vel el lai hin, ei chanchin tha hin thiemna khawvela ieng chen am a min thut ta a? ti hi ngaituo a tul a nih.
Hieng thu ka ngaituo pha le hin, Luka 15-a Isu Krista tekhithu “Naupa tlanhmang” kha ka ngaituo suok hlak. Hi tienami hi tienami inlar tak, thuhril thiem tamtak ha’n Pathienin suol ngaidam thei naw a nei nawzie, sima Ama tieng kir chun A mi lo pawm nuom zingzie tlangaupui na taka an hmang a nih. Hi article a hin chu suol ngaidamna tieng annawleh eini mi iengza’m vanram kai ei ta ti awn zawngin ei sui tum nawh a. Suol ngaidamna le van kai le kai naw thu chu mimal le Pathein inkar, ei ni’n ei lo va sui rak ding chi a sie naw in la. Ei sui ding chu, inchukna hi Pathien thu a nizie le inthlada vei chun sietna raptlak an tlun hlakzie tieng a ni lem a nih.
Naupa tlanhmang kha a pa ina uma, a pa thu awi a, puitling inchuk kha a pei naw kuoi tawpzie ei hmuh. Ka hrilfie nuom dan chun, in hi inchukna runpui hmasatak le ropui tak a na, hmangtlak hung ni theina dinga rawtuina hmunpui hmasatak a nih. Ei pa hai hin, ei sietna ding an ngaituo ngai naw a. An mi thisan pha, theimna neilo, ruol inhnarin um pal ei tih ti inlau ngawt ngawtin an mi zirtir hlak a nih. Hal ei tul leh an mi hal a. Vuok ei tul leh an mi vuok a. Hieng baka inditsakna hi hringmi nuna a vang a, pa hai kha an lo hlu chungchuong a nih. Rev. Thangngur hla “Pa Thununna” a changkhat tawp, tlar hnina a “Ka rinumna lawmna’n a hung par, Pa thununna ka tuor muolsuo zovin” a lo ti dep dep dam khan, thununna hmuna trainning hi a rinumzie, anachu trainning course zo chun a manhlazie ei hmu thei.
Naupa tlanhmang khan, hi trainning pei lova an surrender-na kha a ta dinga suol tuihnar le hlawsamna khawlpui herhringtu a nih. Kha zo khan chu, hlawsamna tuipui tieng tawlpariet anga nam le insukah an khaw suk ta char char el a nih. A rochan ai a pa kuoma inthawkin a lak a, boralna khawpui tieng panin a tlan ta char char el ta a ni kha. Sawt khawm a riel hman hma’n, nawchizawr hai lai chirhraka vawkchal inbuol ang elin a zun buol el tah a nih. Thuhriltu pakhat lem chu, a nun zu pham dan kha a hril ngaina a hriet hlawl naw a, lep-le-hangin a zu um a, a ti ringawt el a nih.
Tuta ei thangthar nun le hin inmilna tamtak a nei naw maw? Inchuklai tamtak hai hi, thununna hnuoia um ei peinaw leia in surrender pawng el ei tam ngawt el. Ina um nghawk leia daurap daurap dam. Inchuk peinaw leia, thiem theinaw anga insala, inchukna tawpsan dam. Thiem inchuk nilo phawt phawt thildang hrim hrim a talent zuk nei vieu el dam. Pathienin lampui a mi siempek a’nthawka tlanhmangna an ni vawng a nih.
Tulaia thangthar hai ei tlanhmang dan hi, a ki an sangnawk zuol a. Chu chu Vairampur Effect a nih. Vairama um nuomin ar mawng hawl an hril ang elin, ei inza zawk zawk deu tak ni’n ka hriet. Vengtienga inchuklai tamtak hai khi, inchuk ka ta, thiemna le thangna thatak inchuk dawk ka ta, ram le hnam ban la nin’g ka tih ti tum an um ta nawh. Pawl riet, pawl sawm ka pass char chu vairamah inhlawa ka fe ding ti deu vawng an nih. Vairam a chun iem a um chuong a? Rinumna le harsatna, vengtieng neka nasalem ngawt naw chuh! Thiemna a pawimaw zuol a, zaina tawk bek, ngaino beina tawk bek, mi chinchang hriet theina tawk bek thiemna neilo chun ui khawm tluk a harsa a nih.
Ka ngaituo hlak an nawm. Vaihai rawng bawl ding ringawt a, vairam bel bel el hi. Vaiha’n ei rawng an bawl ding leia ei bel dam chu nisien, damna a la um deuvin ka hriet. Mi’n ei rawng bawl ta lova, mi rawng bawl ding ringawt a, kum tlawm te te a’nthawka ei hei tan el hi thuok a dawng nuom khawp el. Nepal rama tribal hai khi en rawh. Thiem inchuk an tum hlawl le. Pawl riet, pawl sawm an zo chun thildang hrim hrim an lungrilah a um nawh. India rama hung a, hung inhlaw ti chau naw chuh. Thiemna neilo, thlaler ram ang ela tluok trawl ta chawk chu, sin an hung thaw a, khawm chu an hnuoi tak, suok rank. An hril dan lem chun, an nunghak tamlem hai hi, inzawr dingin an hung bawk an tih. Nepali tlangval pakhat chun ka kawla a hril a. Kei ni chu, kei ni mi ngei nunghak leng ding khawm kan hmu zo nawh. Hnam dang hai ta vawng an nih a ti chu. Tuornat pui a um ngei. Hieng a ni lei hin, vai ha’n Nepali an mi ti dam hi theida vieu a tha a nih. A san thalo deu um an leiin. A ieng ieng khawm nisien, Nepali hai chu ram nei an na. A se tawp an tlung khawma, ei that tawp in tluk ngai naw nih. Anni ang ela, thiemna ngaisang lova ei la hei inletphek lem hin chuh!
Naupa tlanhmang a khan hei lut nawk ei tih. Nawchizawr hawn lai a sum a zu hmang zo vawng ta a. Fak le dawn ding a hung nei ta naw a. A phing a hung tam a, ek tum ding a neizo ta naw a nih. Phingtam naw na chu inchukna run tlansan lo a lo va ni deh! Ama khawm hin a hriet chieng an tah. Lungkim lo te’n inhlawna ding a hei zawng a. A nina, a thiemna, a varna le inmil tawka sin a hmu chu vawk bu pek a nih. An hnuoi hrep hrep khawp el. Vawkhai bu a hei pek a, ama phingtam zie a hriet zuol a. A tawp a tawp a chu, inthununna run, a pa ina kir nawk a tlang lem ta hlawl a nih.
A pa kuom a hei tlung nawk chun, a pa chu a lawm em em a, ran thau thau a that a. Nisienlakhawm, a naupa upa lem lung a awi thei naw a nih. Hi taka a pa kawla a hrang hla hin umzie a hau a, la hei ziek lang ei tih. “Ngai rawh, hieng chen hi suok sawrin i mi sawr a, i thupek vawikhat khawm ka sel ngai nawh. Sienkhawm ka ruolhai le kan insukhlimna ding kelte takngiel khawm i mi pek ngai nawh. Tuhin i naupa, nawchizawrhai laia i sum the ral vawngtu hi a hung kir a, bawng tuoi thau tak el I lo thatpek nawk nghal si hi”. A chier hla a’nthawk hin trainning a lak nasatzie, thununna a tuok nasatzie an lang chieng em em a nih. A chang tawp tieng ei tiem suk pei chun a pa tawngbau ei hmu nawk a. “Ka naupa, nang chu ka kuoma um zing I na, ka nei po po hi I ta annawm”. A pa ro chu, a sangpa tlanhmang ta ni ta lo, ama, nasataka sinthawtu ta a lo nizing lem zie ei hmuh. A pa’n a sangpa a lo lawm nasan chu, thi hnung tho nawk ang hlawl, inhmang hmu nawk ang hlaw an leia a lawm chau a ni zie ei hmu thei bawk.
Nupa tlanhmang thununna runa inthawka tlan suoka, a suol in hriet suok a, sim a, a lam hraw a’nthawka U-turn a lakna hi thlarau ram taka chu inpak a um takzet a nih. Nisienlakhawm, hlawtling tulna khawvel, hlawsam pawina khawvel a hin chu a hlawsam a, ro chan a nei ta naw pha a nih. Hi hi zuk ti lei hin, khawvel mi deuva zuk in ngai vut khawm awl hleng a tih. Mi tamtak chun, Pathien ro nekin, khawvel ro a ngaisang lem mi ti khawm um thei an tih. Chuong zawnga ngai thei pal a lo ni khawma ngai nawng ei ta. Ka hril tum tak chu, suolin invak hmang hlak inla khawm Pathienin a mi ngaidam nuom zing a. Nisienlakhawm, damsung a ei thil hmu thei ding tamtak ei chan pha hlak ka ti tumna a nih. A bik takin, inchukna run tlansan hin.
Tiemtu hai, inngaituo’ng ei tiu. Qualification nei tum ei tiu. Lekha inchuk leh hlawtlingpui tum rawh. Tape recorder siem in hnik leh, fak hmupui khawp dingin inchuk la, hlawtling pui rawh. Hotel a I thawk nuom leh, an nina insang tieng thawk nghal theina ding thiemna nei phawt rawh. Ei chanchintha hi khawvel thiemna le inzul zuia ei chawisang pei naw chun, nang le kei, mi dang le hnam dang hai mit hmuah umzie nei ngai naw nih. Chu lampui chu, thununna tuormuol suo phawt a nih.
(Thil mak ka ti hei zep sa met lang. Nikhat lai el khan, sintha lem beisei leiin interview ka pek a. Interviewer pakhat chun, lekhabu ieng ieng am ka tiem hlak ti a mi’n dawn a. Kei chun, fiction dam, chun Bible khawm hobby angin ka tiem hlak ka ta. Chu phing leh, zawnna danglam tak el a mi hung indawn a. Bible-a inthawka example lain tulai thangthar nun le inmil thil hei hril ta ti a mi’n dawn ta a. Tuta article thu hi ka hril hrep el a nih. Ka thil hriet suok chu lekha ziek khawm hi a lo tlawn ngai naw a, manhlana ki khat bek a lo nei hlak a ni ti hi a nih. Ziek ziek ding a nih)
Stephan C. Hmar
Date:06/02/2010
Comments
Leave a Reply
Sinlung- Pillai’s Manipur Visit To Push Kuki Militants to Negotiation March 10, 2010
- Hmar.in
- Centenary Gospel Concert March 8, 2010
- Inpui
- Let's Tickle-1 March 7, 2010
- Hmasawnnathar
- 10 March, 2010Download Hmasawnna Thar Vol-25/131, March 10, 2010 […]
- 10 March, 2010
MH Shoutbox
NameWebsiteMessage
HLA
-
Sponsored Links
