GOSPEL CENTENARY – BEISEINA MI PETU AM ? (MUMBAITUISUNSUO CENTENARY ISSUE)
Posted on | February 8, 2010 | No Comments
Darzakhum Songate
Mumbaituisunsuo ah ding article tawite Gospel Centenary chunchang hang ziek ve kah tum rikngawt ah, ringnekin antak ngei!
A san chu ei nungphung indiktak ang in Gospel Centenary khawm hin ei mawina nekin ei teplo zie kawng tamtaka a tarlang lem!
A hmasatakin Gospel hung phurluttu kha tu am anih ti thua hin ei lunginruolnaw nghal a. Tamtakin Pu Thlangval(Watkin Robert) hung phurlut ti ei pawmzing lai in mi thrahnem fe chun a hnunga mi ah hungtir hai kha a phurluttu indiktak eitih bawk. Ah pahni na ah khawlai khuo ah hung lut hmasatak am ani a ti thua khawm ei luong inruol theinawh. Senvon khua ah hin chanchinthra hril hmasatak anih ti tamtakin ei pawm lai a thren chun Parvachawm ah hung hraw hmasa leiin , Parvachawm khuo ah Chanchinthra a lut hmasa ei ti tum tral bawk. A pathum na ah, chanchinthra hung lut hun ah khawm hin ei khuong inruolnaw bawk. February thlabul lai ring a um tihi a tamtak ngaidan a ni mek laiin, a thren chunn chu hun chuh ei pawm nuom bik nawh. Ei mawl lei chu ningei atah, history ah chu kum zakhat tivel chu iengmalo ang chauh anih. Eita dinga ni paiwmaw tak kum za invawi vel chauh a tarik hang hrielo el me chuh.
A hung phurluttu, a hung lut hmasatak na khuo le a hung lut hunthu ah ngaidan an angnawh chun Centenary hang hmang kawp ruprup chu thil thei ring alo umnaw ngei. Inthuruollo deuin Gospel Centenary hi hmang eitiu ti hi ei inthuruol theina tak ani el hi. Ei hmang tum dan hai khawm hi ralkanga inthawka hang thlir chun one-upmanship-kan hmang ropui lem, diamond Jubilee ah inthaw nek khan hang thaw nasa lem kantih, kan Centenary lung a lien lem, kan khuo’n kan thaw nasa lem-angna deu khawm a nei. Tienlai ah nupui pakhatin Minister le Pu Dinglien hi tum an ropui lem tin mi an dawn ah. Tukhawm kuhin Centenary lawm le ah Gospel tak hi tum an pawimaw lem ti hi ngaituo tham tak anih.
Chanchinthra hung phurluttu le ahnunga hung zuitu pei hai khan eini mi hai hi thlarau ram le taksa rama ei khawsak dan an mi hung sukletling tawp tithei anih. Thingbul/lungbul bie ah inthawk Pathien hring ei hung biek ta ah. Thlarau ram chauh niloin, chanchinthra hril hmasa tuhai khan khawvel varna tukver khawm anmi hawng peksa nghal anih.Education hi an mi ngai pawimaw pek em em. An hnung zuitu hai khawmin an ngaina leiin, mission school thra deu deu dam neiin ei umpha. Chanchinthran kum zakhat zet a mih umchil ah khawvel varna khawm chu hun zat vel tawng ve tasi hin chu eini khawm hi vartawk ding chu eini antah.
NACHANG HRIET A HUN TAH. Eighteenth Century Europe ah chu Age of Enlightenment anti hlak. Kha hunlai khan Western Europe tieng khun philosopher inlar em em hieng John Locke, Voltaire, Rousseau, Montesquieu le a dang dang hai khan ang ngaidan thil ropui tak tak an ziek dawk. Kha mivar hai khan thil reng reng hi thlirna tukver danga inthawka thkirin, thil indiknaw ah an hriet hai kha ngamtak le huoitak in an khing hlaka. An thil khing nasatak laia pakhat chu khanglai hun ah ngaidan “Lalhai hi Pathien ruot annih ah an rorel dan hi sawisel ding ani nawh” ti kha anih. Anni sinthaw kha French Revolution thlungna ding khawm khan thil pawimaw pakhat ve anih. Tulaiaa Democracy ei ngaina em em ngirdet theina dingin an thilthaw kha ah pawimaw hle. Lalhai an khing ang bawk khan sakhuona chungchanga khawm an ngaidan thratak tak ei hril ngam.
Tulai eini mi khawm thlarau indik le khawvel varna hi Missionary hai in anmi hrilna kumzakhat hiel ani ta chun eisir le velhi en ah ka chang dan hi andik chie am nih ti ngaituo a trul ta takzet. Ei khawsak dan kawngtinrenga in en chieng a hun antah. Ei umdan chie hi mi thlir ding khawmin depdena le belchiengdawllo na ah sip eini hi.Nisielakhawm ei umdan indiktak hi zieksuok le hrilsuoka khing ngam ei um si nawh.
Ei Baibul le hla chungchang entirna’n hang la inla.
Ei Baibul inlet hi indiknaw reprup a sip anih. Baibul hi Pathien thuoka inthawka suok ngei nisien khawm kut zieka zieksuoka mihriem hriet tehi ah ziektu chuh mihriem tho annih.Eini trawng chie a tiemthei ah a hung thlung lem hin chu mihriem in vel tam fe trong chi dang dang ah inthawka an inlet hnung antah. Ei inlet trantak nahai lem kha chu hang tiem in Lushai Baibul trongbau ang chie ah inlet tawl anih. Chang threnkhat pawimawh deu deu hai uitawl inletta ei hriet hai khawm andiknaw zawng deu ah inlet khawm a lo um tawl. Baibul siemthrat tumin mi threnkhatin hma anlak leh Pathien bausuok a/an nuoma ninga thleng tumhai ti in hrilsietna khura ei pei hmang. Nisienlakhawm baibul thralem chuh eila hung neipei tho.Baibul takngiel khawm thlirna thar a thlira andik lem le thralem einei thei chun, ei khawsak dan tamtak hi chu ngaituona thar ah hang ngaituo chun thlakthleng ding tam hleng atih. Baibul einei hmasatak hai kha Pathien bausuok, sukdanglam theilo tiin ngai inla chuh indiknaw trek truk in umzing atih. Nachang hrie ah khawsak thei in Gospel hin mi siem pei sien chuh chuh beiseina Centenary ei lawm hin mi pe rawh seh.
Ei trong hi ei humhal ah hma a sawn pei chun ei tronga exam insang tak tak khawm la um atih. Ei tronga thu le hla ei ziek le sak rawntak chu Pathien inpakna hla hi anih. Pathien inpakna hla ei phuok hai hi exam insangtak tak ei nei hai ah, an literary value le a social relevancet dam question in a la suok hlak ding anih. Exam insang deu ah chu critically comment/examine ti ani nuom. Chuong huna chu ei ngaidan indik eiti tak ei ziek ta hlak ding anih. Tu ruok hin chu pathien inpakna hla reng reng hi a trong indiknaw na chu hrillo, ei khawsak dan le anmilnaw na reng reng a um pal khawm nisienei hril dawk ngam nawh. A ziekdawktu thlawmte um hai chu Pathien in hla ah I pek ngei hang sawisel el chu tiin khawhnawm ah deng hmang thlak ah chauh ei ngai bawk. Ei thu le hlahai hi an thu indikna le takram an phak tak tak am ei chei ngamnaw or a chei hai thiemnaw ei inchang sung chuh rangkachak vawitam tak rawhtui thluk thei naw ni hai.
INCHUKNA MAWL HI.
Chanchinthra hung hril hai le an hnung zuitu eini mi ngei hai khawm khan/in thlarau an in vawi ang hiel khan lekha inchukna hi anmi invawi pui. Ei school nei hmangthlak deu hai khawm Missionary school anla ni tawl zing.
Hienglai zing hin kum tamtak hi ei inchukna hi hlawthlingna’n ami zuinaw am ani ding aw tithei in a um. Pu Lalthlamuong Keivom lekha ziek pakhat ah chun mi nau lekha inchuka suok dawk veh han sahrang lu an hung hawn lut ah, eini rawi inchuk veh hai ruok chun zawng lukawrawk an hung hawn tin a ziek. Hi thil hi andik anih. Khawpui ah sapel lekha inchuka suok ve bawka kum iemnani zat mani sung lekuo pawisa zu chenda raka venga hung kirnawka college kai laia ei hmang zat neka thlawm hlaw ah ei thrang el dam hi in ngaisiet a hun antah.
Lekha inchuk le mani le mani thil hlu le hmang thlaka insiem naw hlak fak zawngna ding umlo. Missionary hai vision tak suk puithling ding chun lekha thiema ei suok dawk vawng hi a trul anih.Lekha thiem ti hin mani kut le ke le thluok midang hai mamawh nei thei ei in kawktir anih.
Inchuklai hai chauh nilo in nulepa, khawthlang le kohran hotu hai khawm hi thu ah hin ei piengthar a nagi anih. Insung nu le pa ka nih ah ka nau hai lekha inchukna neka thildanga hun ka hmang rawn lem anchun, lekha inchuk tieng ka nauhai an puithling thra naw ding ti hi a ka hriet ngai anih. Kohran hotuhai khawm in ei lekha inchukhai hlawthlingna hi ei mawphurna ani tih a ngai ding anih.Kohran det deu le thradeu indin ding chun mi lekha hrie deu, khawsakna ah depde taluo lo, khawthlanga mi entawn thlak hai ei dit sih ah. Chun ei beramhai lekha/kutthiemna hmangthlak annei naw chu ei kohran chu a depde tho tho ding ti hi hriet a trul antah.
Gospel hung thlung hi ei thlarau, ei khawvel tukver thlirna le lekha ka thiemna mi suk changkangtu ani pei chun beiseina nasatakin nei eitiu. Chuong aninaw chun gospel in a mi chim sawtna hin a lukhawng umnaw hleng atih. Hnam eini neka kum sangkhat chuonga Gospel lo hmu tah hai khawm an biekina inkhawm ding tak ngiel khawm umloin Pathien le kar hla deu in an um ve tho anih.
Comments
Leave a Reply

